Alzheimer tipi demansın mevcut tedavileri, hastalığın ilerleyişini yavaşlatmayı, ve bilişsel belirtileri ve davranışsal sorunları çözmeye yardımcı olmayı hedeflemektedir.
Hastaların bilişsel ve davranışsal sorunları Geriatrist, Nörolog veya Psikiyatrist tarafından takip ve tedavi edilebilir. Yanısıra, ilerleyen yaşla birlikte eşlik eden kronik hastalıkları, çoklu ilaç kullanımı, araya giren akut tıbbi sorunları (deliryum) ve diğer geriatrik sendromlar açısından bir Geriatrist tarafından takip ve tedavileri gerekir.
A. İlaç Tedavileri:
1. Kolinesteraz inhibitörleri (Hafif ve Orta Evre)
Bu ilaçlar hafıza ve bilişsel işlevleri desteklemeyi amaçlar.
Donepezil (Aricept, Doenza, Dement,Dozyl, vb), Rivastigmin (Exelon), Galantamin (Reminyl).
En sık görülenler yan etkileri; bulantı, kusma, ishal, iştahsızlık ve nadiren kalp atım hızında yavaşlamadır.
2. NMDA reseptör antagonistleri (Orta ve İleri Evre)
Bu ilaçlar sinir hücrelerini hasardan korumaya yardımcı olur.
Memantin (Ebixa, Melanda, vb).
En sık görülen yan etkileri, baş dönmesi, baş ağrısı, kabızlık ve nadiren yüksek tansiyon.
3. Davranışsal sorunlar ve duygudurum bozuklukları ilaçları
Demansın ilerleyen evrelerinde görülebilen depresyon, ajitasyon, uykusuzluk, halüsinasyon ve hırçınlık gibi davranışsal sorunları yönetmek için hekim kontrolünde başka ilaçlar (antidepresanlar, antipsikotikler, benzodiazepinler) kullanılabilir.
4. Yeni Nesil Tedaviler (anti-amiloid ilaçlar)
Son yıllarda, beyinde amiloid plaklarını hedef alan yeni nesil ilaçlar geliştirilmiş ve geliştirilmeye devam edilmektedir.
Lecanemab (Leqembi), Aducanumab (Aduhelm, Donanemab (Kisunla)
Bu tedaviler genellikle erken evre hastalarda kullanılır ve hastalığın ilerleme hızını yavaşlatmayı amaçlar. Ancak bu ilaçlar damar yoluyla uygulanır ve potansiyel ciddi yan etkileri (beyin ödemi veya kanaması - ARIA) nedeniyle özel takip gerektirirler. Bu tedavilerin kullanımı ve ulaşılabilirliği konusunda güncel hekim bilgisi önemlidir.
B. İlaç Dışı ve Destekleyici Tedaviler
1. Bilişsel rehabilitasyon: Hafıza teknikleri, bulmaca çözme, yeni beceriler öğrenme gibi zihinsel aktiviteler.
2. Fiziksel aktivite ve egzersiz: Düzenli egzersiz, hem beyin sağlığını hem de genel vücut işlevlerini destekler.
3. Sağlıklı beslenme: Özellikle Akdeniz diyeti ve MIND diyeti gibi sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin diyetler önerilir. Yutma bozukluğu varlığında çeşitli önlemler almak, yutma terapistlerinden destek almak, kıvamlaştırıcı kullanımı, fiziksel rehabilitasyon, yutma sırasında dikkat edilecek basit önlemler almak.
4. Sosyal ve duygusal destek: Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurmak, biraraya gelmek. Müzik ve sanat terapileri gibi psikososyal yaklaşımlar depresyon ve kaygıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
5. Çevre düzenlemesi ile hastanın günlük yaşamını kolaylaştırmak, ev ortamını güvenli ve düzenli hale getirmek (yerde ayağın takılacağı haliları kaldırmak, eşyaları azaltıp evde alan açmak, ev içi aydınlatmanın etkin olması, ev boşluklarında tutamaklar olması, tuvalette tutamak/destek ve alarm zili, vb)
6. Uyku sağlığı için uyku hijyeni şartlarını sağlamak ve gerektiğinde medikal tedavi ile desteklemek.
C. Kronik hastalıkların tedavisi ve yönetimi
Alzheimer tipi demans çoğunlukla ileri yaşta ortaya çıkmakta ve bu yaş grubundaki bireylerde ek hastalıkların görülme sıklığı artmaktadır. Gerek bu hastalıkların takip ve tedavisi, gerek de kronik hastalıklar için kullanılan ilaçların ve yan etkilerinin değerlendirilmesi önemlidir. İlaç yan etkileri ve özellikle ilaç ilaç etkileşimi farkındalığı da olmalıdır.
D. Diğer geriatrik sendromların yönetimi
İşitme azalığı, görme sorunları, ağrı, düşmeler, bası yaraları, osteoporoz, ağız diş sağlığı vb sorunların da takipte değerlendirilmesi ve mevcut sorunların tedavisi gerekir.