Gebelikte ortaya çıkan diyabete gestasyonel diyabet adı verilir ve hem anne ve hem de bebek için önemli problemlemlere yol açabilir. Bu nedenle gestasyonel diyabetin erken teşhisi ve tedavisi anne ve bebek sağlığı açısından önemlidir.
1. Anne için önemi:
a. Preeklampsi Riski: Kontrolsüz yüksek kan şekeri, annede yüksek tansiyon ve preeklampsi riskini artırır. Preeklampsi, özellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar ve yüksek tansiyon, böbrek yetersizliği, damar endotel hasarı ve ilişkili organ hasarları, gebelik kaybı, ve anne için hayati riske sebep olabilir. Bir ileri seviyede eklampsi denilen merkezi sinir sistemi hasarı ve nöbetler ortaya çıkabilir.
b. Sezaryen İhtimali: Gestasyonel diyabet iri bebek (makrozomi) riskini arttırır. Doğal yolla doğum imkansız hale gelebilir, sezaryen doğum veya operatif vajinal doğum ihtimali artar.
c. Gebelik sonrası diyabetin devam etmesi: Gestasyonel diyabet ortaya çıkan kadınlarda, doğumdan sonra Tip 2 diyabet gelişme riski artar. Takip ve yaşam tarzı değişiklikleri gerekir.
d. Diyabet komplikasyonları: Hiperglisemi, hipoglisemi, organ hasarları, kalp damar sorunları, metabolik asidoza yol açan aşırı kan şekeri yükselmesi, vb problemler ortaya çıkabilir.
2. Bebek için önemi:
a. Makrozomi (İri Bebek): Annenin kontrolsüz yüksek kan şekeri, plasenta aracılığıyla bebeğe geçerek bebeğin aşırı kilo almasına (iri bebek/makrozomi) neden olur. İri bebek, doğum travmaları (omuz takılması, sinir zedelenmeleri) riskini artırır. İri bebek, büyük olması dışında normal olacak demek değildir, bazen gelişim geriliği, vb sorunlar da eşlik edebilir.
b. Erken doğum riski: Kontrolsüz diyabet, erken doğumu tetikleyebilir veya gerekli hale getirebilir. Erken doğan bebekler ise solunum sıkıntısı gibi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilir.
c. Yenidoğan hipoglisemisi: Anne karnında sürekli yüksek şekere maruz kalan bebeğin pankreası fazla insülin salgılar. Doğumdan sonra ise bebekte kan şekerinin tehlikeli düzeyde düşmesi (yenidoğan hipoglisemisi) riski ortaya çıkar.
d. Sarılık ve solunum sıkıntısı: Yenidoğan döneminde sarılık ve solunum sıkıntısı gibi sorunlar daha sık görülebilir.
e. İlerideki sağlık riskleri: Gebelik diyabeti olan annelerin bebekleri, ilerleyen yaşamlarında obezite ve Tip 2 diyabet geliştirme açısından daha yüksek risk altındadır.
Gebelik öncesi insülin direnci olanlarda ve kilolu/obez kadınlarda, önceki gebeliklerinde gestasyonel diyabet öyküsü olanlarda gebelik diyabet riski yüksektir ve bu kadınlar gebeliğin başından itibaren yakın takip altında olmalıdır. Düzenli kan şekeri takibi, beslenme düzenlemeleri ve tanı konulduğunda medikal tedavi (insülin ile yapılmaktadır) hem annenin hem de bebeğin sağlıklı bir gebelik ve doğum süreci geçirmesi için önemlidir.
Gebelik sırasında 24. ve 28. haftalar arasında, "Şeker Yükleme Testi" (Oral Glikoz Tolerans Testi - OGTT) yapılır.