• Telefon +90 0212 296 16 80

Demans çoğunlukla ileri yaş ve çevresel faktörler ile ortaya çıkmakta, çok az bir kısmı genetik faktörler nedeniyle olmaktadır. Genetik yatkınlık ile olan demans daha erken yaşlarda görülmektedir.

 

En sık demans sebebi Alzheimer tipi demans (%65) olmakla birlikte bu hastaların da önemli bir kısmında eşlik eden kronik hastalıklar nedeniyle vasküler patolojiler de görülmektedir. Zaten en sık ikinci demans sebebi de vasküler demans tır. Çoğunlukla kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, obezite, hiperlipidemi ve hızlanmış aterokleroz olanlarda görülür. Çevresel faktörler arasında üstte yazılanlar dışında çoklu organ hastalıkları ve polifarmasi, sağlıksız beslenme, hipertansiyon, fiziksel ve psikolojik stres, uyku bozuklukları, depresyon, sedanter hayat, düşük eğitim düzeyi, vb sayılabilir.

 

Toplumda demans görülme sıklığı 65 yaş civarı %1 iken 5 yılda bir katlanarak, 70 yaşta %2, 75 yaşta %4, 80 yaşta %8, 85 yaşta %16, 90 yaşta %32 ve 95-üstü yaşlarda %50 den fazladır. Ailede demans hastalarının olması belki bu yüzdeleri bir miktar arttırabilir (net veriler yok) ama hiçbir zaman katlamaz. Önceki notta da yazıldığı üzere nadiren demansa sebep genetik bozukluğun olduğu ailelerde (presenilin 1 ve 2 genleri, APOE4 allel [1 veya 2 allel görülmesi]) böyle bir risk söz konusudur. Zaten yaş ve kronik hastalıklar demans için en önemli sebep iken bireylerin anne veya babasının ileri yaşta demans olmaları kendileri için ek bir risk yaratmaz.

 

Tüm bu nedenlerle demanstan korunmak için gereksiz kaygılar üretmek yerine çok çok daha önemli olan üstte adı geçen risk faktörlerini oratadn kaldırmaya dönük önlemler alınmalıdır. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda demanslı hastaların kognitif ve işlevsel gerilemesini zaman içinde en iyi yavaşlattığı gösterilen tedavinin çoklu hayat tarzı düzenleme uygulamaları olduğu anlaşılmıştır (İskandinav çalışması): Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli su tüketimi, düzenli uyku, etkin kronik hastalık tedavisi, polifarmasiden kaçınma, stres yönetimi, depresyon tedavisi, düzenli entellektüel aktivite (okuma, soru çözme, aktif çalışma, vb).