Bu durum daha önce olmadı ve ilk kez oluyor ise öncelikle eklemin mekanik hasarı ile olmuş olabilir. Diğer bir ifade ile eklemde zaten kireçlenme vardır, zorlanmıştır ve ağrı şişlik artmıştır. Yine eklem etrafındaki dokularda (tendon, kas ve bağlar) yaralanma, yırtık, ödem, kanama, kopma olmuş olabilir. Bunlar da şiş, ağrı ve kızarıklık yapabilir. Diz eklem içinde kemik destek dokuları olan bursalar vardır, bunlar da kimi zaman iltihaplanır, ve bu duruma bursit denir. Bu durumda da eklemde şiş ağrı kızarıklık ağrı olabilir.
Eklemlerde olan ani bu tür sorunlarda iltihabi eklem hastalığı (artrit) ortaya çıkmış olabilir. Bunların bir kısmı reaktif artrittir, yani çoğu kez bir infeksiyona ikincil eklem iltihabi durumu gelişmesidir. Çoğu kez idrar yolu infeksiyonu, ama diğer infeksiyonlarına ikincil de gelişebilir (üst solunum yolu infeksiyonu, zatüre, vb). Yine bir diğer iltihabi eklem hastalığı kristal artropatileridir. Bunlarda eklem aralığında biriken bazı kristaller eklem içinde iltihabi reaksiyon ve sıvı birikmesine sebep olur. Bunlardan en bilineni gut artritidir. Genetik nedenle eklemlerde kristal birikir. Protein metabolizması bozukluğu sonucu ürat kristali eklemde birikir. İlerleyen yaşta bir diğer kristal birikimi hastalığı ise psödogut tur. Diğer iltihabi eklem hastalıkları arasında romatoid artrit, vaskülitler, iltihabi bağırsak hastalığı sırasında ortaya çıkan artrit, lupus ve benzeri bağ dokusu hastalıkları sırasında olan artritler, kanser sırasında görülebilen artrit ve diğer bazı romatolojik hastalıklarda olan artritler sayılabilir.
Bu durumlarda detaylı değerlendirme ve tetkik gerekir. Mutlaka bir hekim tarafından görülüp tanı konulması ve tedavi edilmesi önemlidir.
Tek taraflı böyle bir şiş ve kızarıklık cilt ve yumuşak doku infeksiyonlarında da ortaya çıkabilir.
Şayet iki ayak sırtı ve ayak bileği ağrısız yumuşak ödem olacak şekilde şişmiş ise sağ kalp yetmezliği veya bacaklarda toplar damar sistem dolaşım bozukluğu (çoğunlukla varislere bağlı) akla gelir. Diğer taraftan karaciğer ve böbrek yetersizliğinde de vücutta damar dışına geçen su da ayaklarda ve bacaklarda ödem ve sonucunda şişlik yapabilir. Bağırsaklardan veya böbreklerden protein kaçağı olduğunda da kanda protein azalacak ve sonuçta vücutta ödem ortaya çıkacaktır. Bu ödemin de ilk görüleceği yer, yerçekimi etkisi ile ayaklar, ayak bilekleri ve bacaklar olacaktır.
Bu olası tanıların ayırımı için mutlaka hekime başvurulmalıdır.